zwei von den dreien, oder auch zwei Zeugen, dass du vor dreien geteilt hast.
תרי מגו תלתא ואי נמי תרי סהדי דפלגת באפי בי תלתא
Bawa Mezia 32a בבא מציעא
Aufbau der Debatte:Mischna 1Frage 2
Automatisch anhand der einleitenden Formeln erkannt. Unterstrichene Begriffe und Namen öffnen eine Erklärung.
Er sagte zu ihm: Woher hast du das? Er sagte zu ihm: Denn wir haben gelernt: „Ist dort ein Gericht, so macht er eine Bedingung vor ihm; ist dort kein Gericht, vor wem soll er die Bedingung machen? Das Seine geht vor.“
א"ל מנא לך הא א"ל דתנן אם יש שם ב"ד מתנה בפניהם אין שם ב"ד בפני מי יתנה שלו קודם
Er sagte zu ihm: Ist das denn gleich? Dort, wo man Geld von diesem wegnimmt und jenem gibt, verlangen wir ein Gericht. Hier aber, wo er das Seine nimmt, ist es eine bloße Offenlegung der Sache; dafür genügen zwei. Wisse, denn wir haben gelernt: Eine Witwe verkauft auch nicht vor Gericht.
א"ל מי דמי התם דמפיק ממונא מהאי ומותיב להאי בעינן ב"ד אבל הכא דידיה שקלי גילוי מילתא בעלמא הוא בתרי סגי ליה תדע דתנן אלמנה מוכרת שלא בפני ב"ד
Abaje sagte zu ihm: Wurde dazu nicht gesagt: Raw Josef bar Minjomi sagte im Namen von Raw Nachman: Eine Witwe braucht kein Gericht von Sachkundigen, wohl aber braucht sie ein Gericht von Laien?
אמר ליה אביי ולאו מי אתמר עלה אמר רב יוסף בר מניומי אמר ר"נ אלמנה אינה צריכה ב"ד של מומחין אבל צריכה בית דין של הדיוטות:
MISCHNA: Findet er es in einem Stall, ist er dafür nicht verpflichtet; auf öffentlichem Gebiet, ist er dafür verpflichtet. Und war es auf einem Friedhof, so mache er sich seinetwegen nicht unrein. Hat sein Vater zu ihm gesagt: Mach dich unrein!, oder hat er zu ihm gesagt: Bring es nicht zurück!, so höre er nicht auf ihn.
מתני׳ מצאה ברפת אין חייב בה ברה"ר חייב בה ואם היתה בבית הקברות לא יטמא לה אם אמר לו אביו היטמא או שאמר לו אל תחזיר לא ישמע לו
Hat er abgeladen und aufgeladen, abgeladen und aufgeladen, selbst vier- oder fünfmal, so ist er [weiterhin] verpflichtet, denn es heißt: „Helfen sollst du“ (Ex 23,5).
פרק וטען פרק וטען אפילו ארבעה וחמשה פעמים חייב שנאמר (שמות כג, ה) עזב תעזב
Ging [der Eigentümer] weg, setzte sich hin und sagte: Da das Gebot dir obliegt, lade ab, wenn du abladen willst – so ist er frei, denn es heißt: „mit ihm“. War er alt oder krank, so ist er verpflichtet.
הלך וישב לו ואמר הואיל ועליך מצוה אם רצונך לפרוק פרוק פטור שנאמר עמו אם היה זקן או חולה חייב
Es ist ein Gebot der Tora abzuladen, nicht aber aufzuladen. Rabbi Schimon sagt: Auch aufzuladen.
מצוה מן התורה לפרוק אבל לא לטעון ר"ש אומר אף לטעון
Rabbi Jose der Galiläer sagt: Hatte es mehr als seine Last auf sich, so ist er ihm nicht verpflichtet, denn es heißt: „unter seiner Last“ – eine Last, die es tragen kann.
רבי יוסי הגלילי אומר אם היה עליו יתר על משאו אין זקוק לו שנאמר תחת משאו משאוי שיכול לעמוד בו:
GEMARA: Rawa sagte: Der Stall, von dem sie sprachen, ist einer, der [das Tier] nicht entweichen lässt, es aber auch nicht sicher verwahrt. Er lässt es nicht entweichen – da gelehrt wird: „ist er dafür nicht verpflichtet“. Und er verwahrt es nicht sicher – da es nötig war zu lehren: „ist er dafür nicht verpflichtet“.
גמ׳ אמר רבא רפת שאמרו אינה מתעה ואינה משמרת אינה מתעה מדקתני אינו חייב בה ואינה משמרת מדאיצטריך למיתני אינו חייב בה
Denn wenn du meinst, er verwahrt es sicher: Wenn er es schon draußen findet, bringt er es hinein; muss man da [sagen, er sei frei,] wenn er es drinnen findet? Vielmehr ist daraus zu entnehmen, dass er es nicht sicher verwahrt. Daraus ist es zu entnehmen.
דאי סלקא דעתך משמרת השתא משכח לה אבראי מעייל לה לגואי משכח לה מגואי מבעיא אלא שמע מינה אינה משמרת שמע מינה:
„Findet er es in einem Stall, ist er nicht verpflichtet.“ Rabbi Jizchak sagte: Und zwar, wenn es innerhalb des Schabbatbezirks steht. Daraus folgt, dass er auf öffentlichem Gebiet verpflichtet ist, selbst innerhalb des Bezirks.
מצאה ברפת אינו חייב: א"ר יצחק והוא שעומדת תוך לתחום מכלל דברשות הרבים ואפילו בתוך התחום נמי חייב
Manche lehren es zum Schlusssatz: „Auf öffentlichem Gebiet ist er dafür verpflichtet.“ Rabbi Jizchak sagte: Und zwar, wenn es außerhalb des Schabbatbezirks steht. Daraus folgt, dass er in einem Stall nicht dafür verpflichtet ist, selbst wenn es außerhalb des Bezirks steht.
איכא דמתני לה אסיפא ברה"ר חייב בה אמר רבי יצחק והוא שעומדת חוץ לתחום מכלל דברפת אפילו עומדת חוץ לתחום נמי אינו חייב בה:
„Auf einem Friedhof mache er sich seinetwegen nicht unrein.“ Die Rabbanan lehrten: Woher, dass er nicht auf ihn hören soll, wenn sein Vater zu ihm gesagt hat: Mach dich unrein!, oder zu ihm gesagt hat: Bring es nicht zurück!? Denn es heißt: „Ein jeder fürchte seine Mutter und seinen Vater, und meine Schabbate sollt ihr halten; ich bin der Ewige“ (Lev 19,3) – ihr alle seid verpflichtet, mich zu ehren.
בבית הקברות לא יטמא לה: ת"ר מנין שאם אמר לו אביו היטמא או שאמר לו אל תחזיר שלא ישמע לו שנאמר (ויקרא יט, ג) איש אמו ואביו תיראו ואת שבתותי תשמרו אני ה' כולכם חייבין בכבודי
Der Grund ist, dass der Allbarmherzige geschrieben hat: „und meine Schabbate sollt ihr halten“; wäre es nicht so, hätte ich gesagt, er solle ihm gehorchen. Aber warum? Dies ist ein Gebot, und jenes ist ein Verbot und ein Gebot, und ein Gebot kommt nicht und verdrängt ein Verbot und ein Gebot!
טעמא דכתב רחמנא את שבתותי תשמרו הא לאו הכי הוה אמינא צייתא ליה ואמאי האי עשה והאי לא תעשה ועשה ולא אתי עשה ודחי את לא תעשה ועשה
Es war nötig. Man könnte meinen: Da die Ehrung von Vater und Mutter mit der Ehre des Allgegenwärtigen verglichen wird – denn hier heißt es: „Ehre deinen Vater und deine Mutter“ (Ex 20,12), und dort heißt es: „Ehre den Ewigen mit deinem Vermögen“ (Spr 3,9) –, solle er ihm deshalb gehorchen. Daher lehrt es uns, dass er nicht auf ihn hören soll.
איצטריך ס"ד אמינא הואיל והוקש כיבוד אב ואם לכבודו של מקום שנאמר כאן (שמות כ, יא) כבד את אביך ואת אמך ונאמר להלן (משלי ג, ט) כבד את ה' מהונך הלכך לציית ליה קמ"ל דלא לשמע ליה:
„Es ist ein Gebot der Tora abzuladen, nicht aber aufzuladen.“ Was heißt „nicht aber aufzuladen“? Wenn du sagst: überhaupt nicht aufzuladen – wodurch unterscheidet sich das Abladen? Weil geschrieben steht: „Helfen sollst du mit ihm“? Beim Aufladen steht doch auch geschrieben: „Aufrichten sollst du mit ihm“ (Dtn 22,4)!
מצוה מן התורה לפרוק אבל לא לטעון: מאי אבל לא לטעון אילימא אבל לא לטעון כלל מאי שנא פריקה דכתיב עזב תעזב עמו טעינה נמי הכתיב (דברים כב, ד) הקם תקים עמו
Vielmehr: Es ist ein Gebot der Tora, unentgeltlich abzuladen, nicht aber unentgeltlich aufzuladen, sondern gegen Lohn. Rabbi Schimon sagt: Auch unentgeltlich aufzuladen. Damit haben wir gelernt, was die Rabbanan gelehrt haben: Abladen unentgeltlich, Aufladen gegen Lohn. Rabbi Schimon sagt: Das eine wie das andere unentgeltlich.
אלא מצוה מן התורה לפרוק בחנם ולא לטעון בחנם אלא בשכר ר"ש אומר אף לטעון בחנם תנינא להא דת"ר פריקה בחנם טעינה בשכר ר"ש אומר זו וזו בחנם
Was ist der Grund der Rabbanan? Denn wenn du meinst, [die Halacha sei] wie Rabbi Schimon, so hätte der Allbarmherzige [nur] das Aufladen schreiben sollen, und das Abladen wäre nicht nötig gewesen, und ich würde sagen: Wenn man schon beim Aufladen verpflichtet ist, wo weder Tierquälerei noch Geldverlust vorliegt, um wie viel mehr beim Abladen, wo Tierquälerei und Geldverlust vorliegen! Wozu also hat der Allbarmherzige es geschrieben? Um dir zu sagen: Abladen unentgeltlich, Aufladen gegen Lohn.
מאי טעמייהו דרבנן דאי ס"ד כר"ש לכתוב רחמנא טעינה ולא בעי פריקה ואנא אמינא ומה טעינה דלית בה צער בעלי חיים וליכא חסרון כיס חייב פריקה דאית בה צער בעלי חיים וחסרון כיס לא כל שכן אלא למאי הלכתא כתביה רחמנא לומר לך פריקה בחנם טעינה בשכר
Und was ist der Grund von Rabbi Schimon? Weil die Verse nicht eindeutig zugeordnet sind.
ורבי שמעון מאי טעמא משום דלא מסיימי קראי
Und die Rabbanan – warum [sagen sie nicht]: Die Verse sind nicht eindeutig zugeordnet? Hier steht geschrieben: „unter seiner Last liegend“ (Ex 23,5); dort steht geschrieben: „auf dem Weg gefallen“ (Dtn 22,4) – das bedeutet, dass sie und ihre Lasten auf dem Weg hingestürzt sind. Und Rabbi Schimon [meint]: „auf dem Weg gefallen“ bedeutet: sie, während ihre Lasten [noch] auf ihnen sind.
ורבנן אמאי לא מסיימי קראי הכא כתיב רובץ תחת משאו התם כתיב נופלין בדרך דרמו אינהו וטעונייהו באורחא משמע ורבי שמעון נופלין בדרך אינהו וטעונייהו עלוייהו משמע
Rawa sagte:
אמר רבא
Original: Bava Metzia 32a auf Sefaria, Version „Wikisource Talmud Bavli“ (hebräisches Wikisource), Lizenz CC BY-SA. Das Original wird inhaltlich unverändert übernommen und nur in Segmente geteilt. Die deutsche Übersetzung ist ein abgeleitetes, maschinell (Modell Claude) erstelltes Werk und steht unter der Lizenz CC BY-SA 4.0.
Original mit Vokalzeichen (Kästchen „Mit Vokalzeichen“): Vokalisierung von Sefaria, Fassung „William Davidson Edition – Vocalized Aramaic“ (Koren), Lizenz CC BY-NC 4.0, dem hiesigen Original zugeordnet.