darum lehrt [die Schrift]: „eines“. Wie also? Er ist erst schuldig, wenn er einen kleinen Namen von einem großen Namen schreibt: „Schem“ von „Schimon“ und „Schmuel“, „Noach“ von „Nachor“, „Dan“ von „Daniel“, „Gad“ von „Gadiel“. Rabbi Jehuda sagt: Sogar wenn er nur zwei Buchstaben schrieb, und sie sind ein einziger Name, ist er schuldig, wie „Schesch“, „Tat“, „Rar“, „Gag“, „Chach“.
ת"ל אחת הא כיצד אינו חייב עד שיכתוב שם קטן משם גדול שם משמעון ומשמואל נח מנחור דן מדניאל גד מגדיאל רבי יהודה אומר אפילו לא כתב אלא שתי אותיות והן שם אחד חייב כגון שש תת רר גג חח
Rabbi Jose sagte: Ist er denn wegen Schreibens schuldig? Er ist doch nur wegen Kennzeichnens schuldig, denn man kennzeichnete die Bretter des Heiligtums, um zu wissen, welches sein Gegenstück ist. Daher: Ritzte er einen Strich über zwei Bretter oder zwei Striche auf ein Brett, ist er schuldig.
א"ר יוסי וכי משום כותב הוא חייב והלא אינו חייב אלא משום רושם שכן רושמין על קרשי המשכן לידע איזו היא בן זוגו לפיכך שרט שריטה אחת על שני נסרין או שתי שריטות על נסר אחד חייב
Rabbi Schimon sagt: „Und tut eines“ (Lev 4,22) – man könnte meinen: erst wenn er den ganzen Namen schreibt, erst wenn er das ganze Gewand webt, erst wenn er das ganze Sieb macht; darum lehrt [die Schrift]: „von einem“. Wenn „von einem“, könnte man meinen: sogar wenn er nur einen Buchstaben schrieb, sogar wenn er nur einen Faden webte, sogar wenn er nur eine Masche im Sieb machte; darum lehrt [die Schrift]: „eines“. Wie also? Er ist erst schuldig, wenn er eine Arbeit tut, deren Gleichen Bestand hat.
רבי שמעון אומר (ויקרא ד, כב) ועשה אחת יכול עד שיכתוב את כל השם עד שיארוג כל הבגד עד שיעשה את כל הנפה ת"ל מאחת אי מאחת יכול אפילו לא כתב אלא אות אחת ואפילו לא ארג אלא חוט אחד ואפילו לא עשה אלא בית אחד בנפה ת"ל אחת הא כיצד אינו חייב עד שיעשה מלאכה שכיוצא בה מתקיימת
Rabbi Jose sagt: „Und tut eines“, „und tut diese“ (Lev 4,2) – manchmal ist man für alle zusammen einmal schuldig, und manchmal ist man für jede einzelne schuldig.
ר' יוסי אומר ועשה אחת ועשה הנה פעמים שחייב אחת על כולן ופעמים שחייב על כל אחת ואחת
Jedenfalls lehrt er: Rabbi Jehuda sagt: Sogar wenn er nur zwei Buchstaben schrieb, und sie sind ein einziger Name, ist er schuldig! – Das ist kein Widerspruch: Das eine ist seine eigene [Ansicht], das andere die seines Lehrers. Denn es wurde gelehrt: Rabbi Jehuda sagt im Namen Rabban Gamliels: Sogar wenn er nur zwei Buchstaben schrieb, und sie sind ein einziger Name, ist er schuldig, wie „Schesch“, „Tat“, „Rar“, „Gag“, „Chach“.
קתני מיהא רבי יהודה אומר אפילו לא כתב אלא שתי אותיות והן שם אחד חייב לא קשיא הא דידיה הא דרביה דתניא רבי יהודה אומר משום רבן גמליאל אפילו לא כתב אלא ב' אותיות והן שם אחד חייב כגון שש תת רר גג חח
Und Rabbi Schimon ist ja dasselbe wie der erste Tanna! Und wenn du sagst: Alef-Alef von „A’azzerecha“ (Jes 45,5) ist [der Unterschied] zwischen ihnen: Der erste Tanna meint, für Alef-Alef von „A’azzerecha“ ist er nicht schuldig, und Rabbi Schimon meint: Da es bloß in Galtore vorkommt, ist er schuldig – heißt das, dass Rabbi Schimon zur Erschwerung [lehrt]?
ור"ש היינו ת"ק וכ"ת אלף אלף (ישעיהו מה, ה) דאאזרך איכא בינייהו דת"ק סבר אלף אלף דאאזרך לא מיחייב ור"ש סבר כיון דאיתיה בגלטורי בעלמא חייב למימרא דר"ש לחומרא
Es wurde doch gelehrt: Wer bohrt, beliebig wenig, ist schuldig; wer schabt, beliebig wenig; wer gerbt, beliebig wenig; wer an einem Gerät eine Form zeichnet, beliebig wenig. Rabbi Schimon sagt: Erst wenn er das Ganze bohrt, erst wenn er das Ganze schabt, erst wenn er das Ganze gerbt, erst wenn er das Ganze zeichnet!
והתניא הקודח כל שהוא חייב המגרר כל שהוא המעבד כל שהוא הצר בכלי צורה כל שהוא רש"א עד שיקדח את כולו עד שיגרור את כולו עד שיעבד את כולו עד שיצור כולו
Vielmehr will Rabbi Schimon uns dies lehren: erst wenn er den ganzen Namen schreibt. – Kannst du das denn sagen? Es wurde doch gelehrt: Rabbi Schimon sagt: „Und tut eines“ – man könnte meinen: erst wenn er den ganzen Namen schreibt; darum lehrt [die Schrift]: „von einem“! – Berichtige es und sage so: Man könnte meinen: erst wenn er den ganzen Vers schreibt; darum lehrt [die Schrift]: „von einem“.
אלא ר"ש הא אתא לאשמעינן עד שיכתוב את השם כולו ומי מצית אמרת הכי והתניא רש"א ועשה אחת יכול עד שיכתוב את השם כולו ת"ל מאחת תריץ ואימא הכי יכול עד שיכתוב את הפסוק כולו ת"ל מאחת
Rabbi Jose sagt: „Und tut eines“, „und tut diese“ – manchmal ist man für alle zusammen einmal schuldig, und manchmal ist man für jede einzelne schuldig.
ר' יוסי אומר ועשה אחת ועשה הנה פעמים שחייב אחת על כולן ופעמים שחייב על כל אחת ואחת
Rabbi Jose, Sohn Rabbi Chaninas, sagte: Was ist der Grund Rabbi Joses? „Eines“, „von einem“, „diese“, „von diesen“, „eines, das diese sind“ und „diese, die eines sind“.
א"ר יוסי בר' חנינא מ"ט דר' יוסי אחת מאחת הנה מהנה אחת שהיא הנה והנה שהיא אחת
„Eines“ – „Schimon“; „von einem“ – „Schem“ von „Schimon“; „diese“ – Hauptarbeiten; „von diesen“ – Ableitungen; „eines, das diese sind“ – Vorsatz hinsichtlich des Schabbats und Versehen hinsichtlich der Arbeiten; „diese, die eines sind“ – Versehen hinsichtlich des Schabbats und Vorsatz hinsichtlich der Arbeiten.
אחת שמעון מאחת שם משמעון הנה אבות מהנה תולדות אחת שהיא הנה זדון שבת ושגגת מלאכות הנה שהיא אחת שגגת שבת וזדון מלאכות:
Rabbi Jehuda sagte: Wir finden einen kleinen Namen in einem großen Namen. Ist das vergleichbar? Das Mem von „Schem“ ist geschlossen, das Mem von „Schimon“ ist offen! Raw Chisda sagte: Das besagt: Ein geschlossenes, das man offen gemacht hat, ist tauglich.
א"ר יהודה מצינו שם קטן משם גדול: מי דמי מ"ם דשם סתום מ"ם דשמעון פתוח אמר רב חסדא זאת אומרת סתום ועשאו פתוח כשר
Man wandte ein: „Und ihr sollt [sie] schreiben“ (Dtn 6,9) – dass es eine vollkommene Schrift sei: dass man nicht Alefs als Ajins schreibe, Ajins als Alefs, Bets als Kafs, Kafs als Bets, Gimels als Zades, Zades als Gimels, Dalets als Reschs, Reschs als Dalets, Hes als Chets, Chets als Hes, Waws als Jods, Jods als Waws, Sajins als Nuns, Nuns als Sajins, Tets als Pes, Pes als Tets,
gebogene als gestreckte, gestreckte als gebogene, Mems als Samechs, Samechs als Mems, geschlossene als offene, offene als geschlossene. Einen offenen Abschnitt soll man nicht geschlossen machen, einen geschlossenen soll man nicht offen machen. Schrieb man ihn wie ein Lied, oder schrieb man ein Lied wie diesen, oder schrieb man nicht mit Tinte, oder schrieb man die Gottesnamen mit Gold – so sollen diese verwahrt werden.
כפופין פשוטין פשוטין כפופין מימין סמכין סמכין מימין סתומין פתוחין פתוחין סתומין פרשה פתוחה לא יעשנה סתומה סתומה לא יעשנה פתוחה כתבה כשירה או שכתב את השירה כיוצא בה או שכתב שלא בדיו או שכתב את האזכרות בזהב הרי אלו יגנזו
Er [Raw Chisda] spricht nach diesem Tanna, denn es wurde gelehrt: Rabbi Jehuda ben Betera sagt: Beim zweiten [Tag] heißt es „und ihre Trankopfer“ (ונסכיהם) (Num 29,19), beim sechsten „und ihre Trankopfer“ (ונסכיה) (Num 29,31), beim siebten „nach ihrer Vorschrift“ (כמשפטם) (Num 29,33): Da hast du Mem, Jod, Mem – „Majim“ [Wasser]. Hier ist ein Hinweis auf das Wasser-Trankopfer aus der Tora.
הוא דאמר כי האי תנא דתניא רבי יהודה בן בתירה אומר נאמר בשני ונסכיהם בששי ונסכיה בשביעי כמשפטם הרי מ"ם יו"ד מ"ם מים מכאן רמז לניסוך מים מן התור'
Ist das vergleichbar? Ein offenes, das man geschlossen macht –
מי דמי פתוח ועשאו סתום
Original: Shabbat 103b auf Sefaria, Version „Wikisource Talmud Bavli“ (hebräisches Wikisource), Lizenz CC BY-SA. Das Original wird inhaltlich unverändert übernommen und nur in Segmente geteilt. Die deutsche Übersetzung ist ein abgeleitetes, maschinell (Modell Claude) erstelltes Werk und steht unter der Lizenz CC BY-SA 4.0.
Original mit Vokalzeichen (Kästchen „Mit Vokalzeichen“): Vokalisierung von Sefaria, Fassung „William Davidson Edition – Vocalized Aramaic“ (Koren), Lizenz CC BY-NC 4.0, dem hiesigen Original zugeordnet.