Wenn es nicht für Neschech von Geld nötig ist – denn es heißt ja schon: „Du sollst deinem Bruder kein Neschech auferlegen“ (Dtn 23,20) –, so beziehe es auf Ribit von Geld.
אם אינו ענין לנשך כסף שהרי כבר נאמר (דברים כג, כ) לא תשיך לאחיך תנהו ענין לרבית כסף
Es heißt Neschech beim Borger, und es heißt Neschech beim Verleiher: Wie du beim Neschech, das beim Borger genannt ist, nicht unterschieden hast zwischen Geld und Speise, zwischen Neschech und Ribit, so sollst du auch beim Neschech, das beim Verleiher genannt ist, nicht unterscheiden zwischen Geld und Speise, zwischen Neschech und Ribit. Woher, dass alles eingeschlossen ist? Die Schrift sagt: „Neschech von irgendeiner Sache, die man verzinst“ (Dtn 23,20).
נאמר נשך בלוה ונאמר נשך במלוה מה נשך האמור בלוה לא חלקת בו בין בכסף בין באוכל בין בנשך בין ברבית אף נשך האמור במלוה לא תחלוק בו בין בכסף בין באוכל בין בנשך בין ברבית מנין לרבות כל דבר ת"ל (דברים כג, כ) נשך כל דבר אשר ישך
Rabina sagte: Weder Neschech bei Speise noch Ribit bei Geld brauchen einen Vers. Denn stünde geschrieben: ‚Dein Geld sollst du ihm nicht um Neschech geben und deine Speise [nicht] um Marbit‘, wäre es, wie du sagst; jetzt aber, da geschrieben steht: ‚Dein Geld sollst du ihm nicht um Neschech und um Marbit geben, nicht geben sollst du deine Speise‘, lies es so: Dein Geld sollst du ihm nicht um Neschech und um Marbit geben, und um Neschech und um Marbit sollst du deine Speise nicht geben.
רבינא אמר לא נשך באוכל ולא רבית בכסף צריכי קרא דאי כתיב את כספך לא תתן לו בנשך ואכלך במרבית כדקאמרת השתא דכתיב את כספך לא תתן לו בנשך ובמרבית לא תתן אכלך קרי ביה הכי את כספך לא תתן לו בנשך ובמרבית ובנשך ובמרבית לא תתן אכלך
So meint er es: Wäre der Vers nicht gesagt, hätte ich es [durch] eine Gesera schawa gesagt; jetzt, da der Vers gesagt ist, ist die Gesera schawa nicht nötig. Wozu brauche ich dann die Gesera schawa? Für ‚Neschech von irgendeiner Sache, die man verzinst‘, was beim Verleiher nicht geschrieben steht.
הכי קאמר אילו לא נאמר קרא הייתי אומר גזירה שוה עכשיו שנאמר קרא ג"ש לא צריך אלא גזירה שוה למה לי לנשך כל דבר אשר ישך דלא כתב במלוה
Sie sind nötig: Denn hätte der Allbarmherzige [nur] das Verbot beim Zins geschrieben – [so gälte es,] weil es eine Neuerung ist, dass der Allbarmherzige es sogar dem Borger verboten hat.
צריכי דאי כתב רחמנא לאו ברבית משום דחידוש הוא דאפילו בלוה אסרה רחמנא
Und hätte der Allbarmherzige [nur] das Verbot beim Raub geschrieben – [so gälte es,] weil es gegen seinen Willen [geschieht]; aber bei Übervorteilung würde ich sagen: nicht.
ואי כתב רחמנא לאו בגזל משום דבעל כרחיה אבל אונאה אימא לא
Und hätte der Allbarmherzige [nur] das Verbot bei der Übervorteilung geschrieben – [so gälte es,] weil [der Geschädigte] es nicht weiß, um darauf zu verzichten.
Eines lässt sich nicht aus einem anderen ableiten; soll man eines aus zweien ableiten! Welches soll man ableiten? Der Allbarmherzige hätte das Verbot beim Zins nicht schreiben sollen, und man würde es aus jenen ableiten? – Was jene betrifft: Sie geschehen ohne [sein] Wissen; willst du [dasselbe] vom Zins sagen, der mit seinem Wissen [geschieht]?
חדא מחדא לא אתיא תיתי חדא מתרתי הי תיתי לא לכתוב רחמנא לאו ברבית ותיתי מהנך מה להנך שכן שלא מדעת תאמר ברבית דמדעתיה
Der Allbarmherzige hätte das Verbot bei der Übervorteilung nicht schreiben sollen, und man würde es aus jenen ableiten? – Was jene betrifft: So ist nicht die Art von Kauf und Verkauf.
לא לכתוב רחמנא לאו באונאה ותיתי מהנך מה להנך שכן אין דרך מקח וממכר בכך
Vielmehr: Der Allbarmherzige hätte das Verbot beim Raub nicht schreiben sollen, und man würde es aus jenen ableiten; denn was wendest du ein? Was den Zins betrifft – er ist eine Neuerung? Die Übervorteilung soll es beweisen.
אלא לא לכתוב רחמנא לאו בגזל ותיתי מהנך דמאי פרכת מה לרבית שכן חידוש אונאה תוכיח
Und der Schluss kehrt zurück: Die Eigenart des einen ist nicht wie die Eigenart des anderen, und die Eigenart des anderen ist nicht wie die Eigenart des einen; das Gemeinsame an ihnen ist, dass er ihn beraubt – so bringe auch ich den Raub ein.
וחזר הדין לא ראי זה כראי זה ולא ראי זה כראי זה הצד השוה שבהן שכן גוזלו אף אני אביא גזל
Beim Zurückhalten des Lohns eines Lohnarbeiters steht es doch ausdrücklich geschrieben: „Du sollst einen Lohnarbeiter, der arm und bedürftig ist, nicht bedrücken“ (Dtn 24,14)! – Damit man dadurch zwei Verbote übertritt.
כובש שכר שכיר בהדיא כתיב ביה (דברים כד, יד) לא תעשוק שכיר עני ואביון לעבור עליו בשני לאוין
Dann soll man es doch auf Zins und Übervorteilung beziehen, damit man dadurch zwei Verbote übertritt! – Eine Sache wird aus ihrem Zusammenhang gelernt,
ולוקמה ברבית ואונאה ולעבור עליו בשני לאוין דבר הלמד מעניינו
Original: Bava Metzia 61a auf Sefaria, Version „Wikisource Talmud Bavli“ (hebräisches Wikisource), Lizenz CC BY-SA. Das Original wird inhaltlich unverändert übernommen und nur in Segmente geteilt. Die deutsche Übersetzung ist ein abgeleitetes, maschinell (Modell Claude) erstelltes Werk und steht unter der Lizenz CC BY-SA 4.0.
Original mit Vokalzeichen (Kästchen „Mit Vokalzeichen“): Vokalisierung von Sefaria, Fassung „William Davidson Edition – Vocalized Aramaic“ (Koren), Lizenz CC BY-NC 4.0, dem hiesigen Original zugeordnet.